İMPARATORLARIN SALTANATI (GENESIOS KRONİĞİ)

Genesios, imparatorluk sarayının iç dünyasına, hükümdarların karakterlerine, iktidar mücadelelerine ve dönemin siyasi atmosferine dair aktardıklarıyla IX. yüzyıl Doğu Roma tarihinin önemli anlatıcılarından biridir. İmparatorların Saltanatı adıyla sunduğumuz kroniği ise savaşların ve hükümdarların ötesinde, imparatorluğun kendi geçmişini nasıl anlamlandırdığını ve çevresindeki güçleri nasıl tasvir ettiğini göstermesi bakımından ayrı bir öneme sahiptir.

Genesios okurunu savaşların, isyanların ve dinî mücadelelerin iç içe geçtiği IX. yüzyıla götürür. Kurum Han’ın ordularından Omurtag ve Boris devrindeki Bulgarlarla ilişkilere; Abbâsîlerle süren mücadeleden Girit’in Arap emirlerine; Bizans’a sığınarak Theophilos’un ordusuna katılan İranlı savaşçılardan Pavlikianlara kadar imparatorluğun sınırlarında ve içinde karşılaştığı çok sayıda güç kroniğin sayfalarında kendine yer bulur. Ermeniler, Slavlar, Alanlar, Abhazlar ve Gürcüler de bu hareketli dünyanın aktörleri arasındadır.

Theophanes Kroniği’nin sona erdiği 813 yılından başlayan eser, Doğu Roma tahtında hüküm süren V. Leon, II. Mikhael, Theophilos ve III. Mikhael’in saltanatlarını ve dönemlerinin siyasi hadiselerini ayrı ayrı ele alıyor. Taht değişiklikleri ve saray komplolarının yanı sıra İkonoklazm tartışmaları, patrikler arasındaki mücadeleler, Slav Thomas’ın büyük isyanı, Bulgar ve Arap savaşları anlatının başlıca meselelerini oluşturuyor. Eserin devamında ise Makedon Hanedanı’nın kurucusu I. Basileios’un iktidarına yer veriliyor.

Genesios’un eseri Bizans tarihi kadar Türk ve Bulgar tarihi bakımından da önem taşıyor. Bizans’ın kuzey ve doğu komşularıyla kurduğu savaş, ittifak ve diplomasi ilişkileri kronikte önemli bir yer tutuyor. Türklerin Bizans dünyasındaki konumu da metinde farklı görünümleriyle karşımıza çıkıyor. Kimi zaman güçlü bir düşman, kimi zaman bir müttefik, kimi zaman da kültürel etkisi hissedilen bir komşu…

IX. yüzyıl Doğu Roma’sının sarayından savaş meydanlarına uzanan, Anthony Kaldellis tarafından Grekçeden çevrilerek hazırlanan ve ilk defa Türkçeye Ali Ahmetbeyoğlu ve Kaan Akar tarafından kazandırılan İmparatorların Saltanatı, Bizans’ın Türkler, Bulgarlar ve İslâm dünyasıyla ilişkilerini kendi tarih yazıcılığının perspektifinden görmemizi sağlıyor.